Engin KurutepeDe burgerlijke schemering is de periode waarin de zon onder de horizon staat, maar hooguit 6° eronder. De avondschemering loopt van zonsondergang tot het einde van de burgerlijke schemering, de ochtendschemering van het begin van de burgerlijke schemering tot zonsopkomst. Meestal is er dan genoeg licht om zonder kunstlicht buiten te werken, en het is de grens die veel luchtvaartregels gebruiken om de nacht te definiëren.
De drie schemeringen
De zonneterminologie van NOAA definieert elke schemering aan de hand van hoe ver de zon onder de horizon staat:
| Schemering | Zon onder de horizon | Hoe het eruitziet op een heldere dag |
|---|---|---|
| Burgerlijk | 0° tot 6° | Buiten werken lukt zonder licht; de helderste sterren en planeten verschijnen |
| Nautisch | 6° tot 12° | Op zee is de horizon nog te zien, maar voor de meeste taken heb je licht nodig |
| Astronomisch | 12° tot 18° | De hemel is bijna donker; zwakke objecten worden nog overstraald |
Bewolking, rook en terrein maken het donkerder dan deze getallen doen vermoeden. De definities beschrijven de stand van de zon, niet hoe licht het is waar je staat.
Hoe lang de burgerlijke schemering duurt
Dicht bij de evenaar gaat de zon steiler onder en verder weg vlakker, dus de schemering duurt op hogere breedtegraden langer. Berekend voor 2026:
| Plaats | 20 maart | 21 juni | 21 december |
|---|---|---|---|
| Quito (0,2° Z) | 21 min | 23 min | 23 min |
| New York (40,7° N) | 27 min | 33 min | 31 min |
| Berlijn (52,5° N) | 34 min | 50 min | 42 min |
| Edinburgh (56,0° N) | 37 min | 62 min | 47 min |
| Fairbanks (64,8° N) | 49 min | de hele nacht | 86 min |
In Fairbanks zakt de zon rond de zomerzonnewende nooit 6° onder de horizon, dus de avondschemering loopt direct over in de ochtendschemering. Een regel die begint bij "het einde van de burgerlijke schemering" geldt in die nachten niet.
Burgerlijke schemering in de luchtvaart
In de Verenigde Staten definieert 14 CFR 1.1 de nacht als de tijd tussen het einde van de burgerlijke avondschemering en het begin van de burgerlijke ochtendschemering, zoals gepubliceerd in de Air Almanac en omgerekend naar lokale tijd. In de EU definiëren de gestandaardiseerde Europese luchtverkeersregels (Uitvoeringsverordening (EU) nr. 923/2012) de nacht met dezelfde grens: de burgerlijke schemering eindigt of begint als het middelpunt van de zonneschijf 6° onder de horizon staat. Sommige regels laten nationale autoriteiten een andere periode vaststellen.
Niet elke regel gebruikt die grens. De recente nachtervaring van de FAA in 14 CFR 61.57(b) telt starts en landingen tussen een uur na zonsondergang en een uur voor zonsopkomst. Controleer bij het plannen van een vlucht of een notitie in je logboek welke definitie de betreffende regel gebruikt. Gebruik voor operationele beslissingen officiële publicaties of je vluchtplanningstools; een app is een hulpmiddel bij het plannen.
Als je over een regio vliegt, verschuiven de schemeringstijden met zowel lengte- als breedtegraad. Twee vliegvelden die een paar honderd kilometer van noord naar zuid uit elkaar liggen, kunnen vele minuten verschillen.
Fietsen, hardlopen en buitenwerk
Verlichtingsregels op de weg gaan meestal uit van zonsopkomst en zonsondergang, of een vaste marge daaromheen, en niet van de burgerlijke schemering. Controleer de regels waar je fietst. Toch is het einde van de burgerlijke schemering een nuttige persoonlijke grens: daarna zien automobilisten je vooral aan je lampjes en reflectoren.
Voor buitenwerk, zoals op bouwplaatsen, op het land of bij veldwerk, is het einde van de burgerlijke schemering een realistische eindtijd voor taken die daglicht nodig hebben. Plan op bewolkte dagen om eerder klaar te zijn.
Zoek het op in SolarWatch
SolarWatch is niet in het Nederlands vertaald, dus de namen hieronder zijn de Engelse namen in de app.
- Voeg de tegel Twilights toe om de burgerlijke, nautische en astronomische schemering 's ochtends en 's avonds te zien voor de gekozen plaats en datum.
- Voeg Light Remaining toe voor een aftelling tot het einde van de burgerlijke schemering. Daarna toont de tegel dat het donker is en wanneer de volgende ochtendschemering begint.
- Voeg Classic Solar Data toe voor een tabel met alle zonnetijden van de dag. Tik op de tabel om te wisselen tussen kloktijden en resterende tijd.
- Sla elke plek die je nodig hebt, zoals je thuisvliegveld en vaste bestemmingen, op als favoriet en gebruik de datumknop om een latere dag te bekijken.
- Zet een zonnealarm (Gold) voor het begin of einde van de burgerlijke schemering, met een marge als je tijd nodig hebt om je voor te bereiden.
Twilights · Light Remaining · Classic Solar Data. De gekoppelde app-handleidingen zijn in het Engels. Zie ook Zonnealarmen voor je dagelijkse routine.
